هیچ محصولی در سبد خرید نیست.
بازگشت به فروشگاهبه وبسایت رسمی شرکت نساجی هدیه صفاهان خوش آمدید.
به وبسایت رسمی شرکت نساجی هدیه صفاهان خوش آمدید.
مسئله آب رفته پارچه چیزی نیست که بتوان از آن چشمپوشی کرد. در یک پارچهفروشی شلوغ، جایی میان طاقههای رنگارنگ، یک مشتری با نارضایتی برمیگردد؛ چون پارچهای که خریده بود، بعداز یک بار شستن، کم آمده! فقط به این علت که فروشنده اطلاعات لازم را در اختیارش قرار نداده است. کمی آنسوتر، در یک تولیدی پوشاک، مزوندار پساز دوخت کامل یک مدل لباس، تازه متوجه میشود پارچه در شستوشو دچار آبرفت میشود و همین موضوع باعث میشود تمام اندازهگیریها و برآوردهای قبلی او نادرست از آب دربیاید. این خطاها، کوچک به نظر میرسند، اما در خرید عمده، میتوانند به زیانهایی بزرگ و گاه جبرانناپذیر تبدیل شوند. از نگاه علمی، آبرفت پارچه نتیجه واکنش الیاف به آب، دما و حرکت است؛ جایی که تار و پود، پساز رهایی از کشش تولید، به اندازه طبیعی خود برمیگردند. در این مقاله از هدیه صفاهان قرار است آبرفت پارچههایی مانند لینن، پارچه نخی و پنبه ارگانیک را بررسی کنیم. ما به این دلیل که خودمان تولیدکننده این پارچهها هستیم، اطلاعات کاملی در اختیارتان قرار خواهیم داد؛ پس با ما همراه باشید.
آب رفتن پارچه، که در ادبیات تخصصی نساجی از آن بهعنوان تغییر ابعاد تار و پود یاد میشود، پدیدهای تدریجی اما تاثیرگذار است؛ پدیدهای که میزان کاهش طول و عرض الیاف را در مواجهه با آب، دما و حرکت مکانیکی آشکار میکند. این تغییرات ممکن است در هر یک از مراحل خیساندن، شستوشو یا حتی خشککردن رخ دهد؛ جایی که الیاف، پساز رهایی از تنشهای ناشی از ریسندگی و بافندگی، به وضعیت تعادلی طبیعی خود بازمیگردند.
از منظر علمی، این رفتار بیشتر در پارچههای تولیدشده از الیاف طبیعی مثل پنبه، لینن و پشم دیده میشود؛ الیافی که ساختار مولکولی آنها میل بالایی به جذب رطوبت دارد. نفوذ آب به درون الیاف، پیوندهای هیدروژنی را بازآرایی میکند و در کنار فرایندهای مکانیکی و شیمیایی تکمیل پارچه، زمینه تغییر ابعاد را فراهم میکند. آگاهی از درصد این تغییرات پیش از دوخت، هم در برنامهریزی دقیق تولید پوشاک نقش کلیدی دارد، هم راهنمایی مطمئن برای افزایش دوام لباس و انتخاب شیوه صحیح نگهداری آن به شمار میآید.
جمعشدن و تغییر اندازه برخی از پارچهها، بهویژه الیاف اصیل و طبیعی مثل پنبه و لینن، اتفاقی تصادفی یا ناشی از نقص نیست؛ در حقیقت، رفتاری طبیعی و قابلپیشبینی در چرخه زندگی پارچه است. پارچه، پیش از آنکه به لباس تبدیل شود، مسیر بلندی را از ریسندگی تا بافندگی طی میکند و در این مسیر، تار و پود آن زیر کششها و فشارهای مختلف قرار میگیرند؛ بههمیندلیل نخستین تماس جدی پارچه با آب، فرصتی است برای رهایی از این تنشها.
شناخت دلایل این تغییر، برای تولیدکنندگان پوشاک، مزونداران و خریداران عمده پارچه، بهمنزله پیشبینی آینده یک محصول است؛ پس برای آنکه این پدیده را روشنتر و ملموستر بررسی کنیم، در جدول زیر، مهمترین علل آبرفتگی پارچهها را بهصورت دقیق و کاربردی برای شما توضیح دادهایم:
| عوامل موثر بر آبرفت | توضیح | نحوه تاثیرگذاری |
| خواص الیاف | هر نوع الیاف با توجه به ساختار و میزان جذب رطوبت خود، واکنش خاصی پس از شستوشو نشان میدهد. | تار و پود پارچههایی با الیاف طبیعی هنگام خیسشدن، محکم در هم تنیده میشوند و انقباض بیشتری دارند. |
| تراکم پارچه | به میزان فضای بین نخهای پارچه تراکم گفته میشود. | هرچقدر تراکم کمتر و نخها ضخیمتر باشند، میزان جذب آب افزایش پیدا میکند. |
| عملیات مکانیکی | عملیاتهایی مانند کشش و غلتیدن در مراحل نخریسی، بافندگی، رنگرزی، شستوشو و خشککردن باعث تغییر اندازه موقت پارچه میشود. | بعد از اتمام فرایند تولید و هنگام شستن پارچه، این کشش موقت از بین میرود و اندازه کوچکتر میشود. |
| قرارگیری در معرض حرارت | گرمای بالا میتواند باعث انقباض دائمی پارچه شود، معمولا برخی از الیافها نسبت به دما حساسیت بیشتری دارند. | خشککردن با دمای بالا و قرارگیری در معرض تابش مستقیم خورشید ممکن است آبرفت پارچه را افزایش دهد. |
وقتی صحبت از آبرفت پارچه به میان میآید، شناخت نحوه رفتار الیاف و مواد مختلفی که کاربرد گستردهای در تولید پوشاک دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. در ادامه، به بررسی انواع پارچههای نخی و پرکاربرد، از جمله پنبه، پارچه لینن، ابریشم، ویسکوز و پشمی میپردازیم:
پارچههای پنبهای، با همه لطافت و محبوبیتی که دارند، رفتاری زنده و واکنشپذیر از خود نشان میدهند؛ این یعنی انقباض، بخشی از ذات آنهاست. الیاف پنبه در مسیر تولید، بارها کشیده میشوند تا به نظم تار و پود برسند؛ بههمیندلیل، حتی زمانی که پارچههای پنبهای تحت عملیاتهای تکمیلی و پایدارسازی قرار میگیرند تا تغییر ابعادشان کنترل شود، باز هم نمیتوان این ویژگی طبیعی آنها را بهطور کامل حذف کرد.
از منظر فنی، میزان آبرفت پارچه پنبه عموما در بازهای حدود ۳ تا ۴ درصد قرار میگیرد؛ عددی قابل پیشبینی که در شرایط استاندارد شستوشو معنا پیدا میکند. حتی در بیشترین حالت، این تغییر از مرز ۵ درصد فراتر نمیرود.
پارچه پشمی که بیشترین کاربرد را در ماههای سرد سال دارد، هنگام شستوشو بهطور قابل توجهی آب میرود؛ چون پشم خالص اغلب بین 8 تا 10 درصد آبرفتگی دارد. این یعنی، هر چقدر میزان خلوص این الیاف در پارچه بیشتر باشد، باید انتظار داشت که انقباض نیز افزایش پیدا کند.
ابریشم جزو الیاف نجیب و درخشان بهحساب میآید؛ چون رفتاری ظریف و حسابشده دارد و میزان انقباض آن بیش از هر چیز به شیوه بافت و فرآیندهای تکمیلی آن وابسته است. در حالت خام، زمانی که رشتههای ابریشم هنوز از تنشهای ریسندگی و بافندگی رها نشدهاند، پارچه میتواند در نخستین تماس با آب و حرارت، تغییر ابعادی قابلتوجه را تجربه کند؛ بهگونهای که میزان انقباض ابریشم خام گاه میان ۴ تا ۱۰ درصد در نوسان است.
هنگامی که ابریشم وارد چرخه تولید صنعتی میشود و تحت عملیات تثبیت، شستوشوی کنترلشده و پرداخت قرار میگیرد، رفتار آن متعادلتر میشود. در این شرایط، پارچههای ابریشمی غالبا جمعشدگی محدودی در بازه ۰.۵ تا ۳ درصد دارند؛ عددی که برای طراحی دقیق پوشاک، قابل پیشبینی و مدیریت است.
این را هم لحاظ کنید که افزودن الیافی مثل اسپندکس به ساختار ابریشم، با افزایش خاصیت کشسانی و توزیع یکنواخت تنش در تار و پود، میتواند میزان آبرفتگی را کاهش دهد و به پارچه کمک کند تا پس از شستوشو، وقار و تناسب اولیه خود را حفظ کند.
بهطور معمول میزان آبرفت پارچه لنین با کیفیت و خلوص بالا به کمتر از 4 درصد میرسد، اما ازآنجاییکه ترکیب آن با دیگر الیاف میتواند قدرت جذب رطوبت را افزایش دهد، این نرخ ممکن است تا 15 درصد هم افزایش پیدا کند.
پارچه ویسکوز از دیگر انواع الیافی است که نرخ آبرفتگی بالایی دارد؛ به طوری که میزان این آبرفت، در بیشتر مواقع به 8 تا 10 درصد میرسد. این خاصیت باعث میشود تا ویسکوز هنگام شستن، حالت طبیعی خود را از دست بدهد و دچار تغییر شکل شود.
برای کسانی که میخواهند پارچههایی مثل پنبه و لنین را برای تولید انواع پوشاک مورد استفاده قرار دهند، بهتر است قبلاز هر اقدامی یک تست ساده را برای بررسی میزان آبرفتگی در نظر بگیرند:
گروهی از استانداردهای بینالمللی وجود دارد که با استفاده از آنها میتوان میزان جمعشدگی و انقباض پارچهها را بهدست آورد که در جدول زیر به آنها اشاره میکنیم:
| نام استاندارد | حوزه کاربرد | توضیح |
| AATCC 135 | شستوشوی خانگی | تغییر ابعادی منسوجات را در شرایط شستوشوی خانگی بررسی میکند که این کار در دمای مشخص آب و بهصورت کنترلشده انجام میشود. |
| ISO 3759 | پارچههای کشباف | میزان آبرفت پارچهها در مراحل شستوشو و خشککردن، بررسی و ثبت میشود. |
| ISO 6330 | پارچههای رنگشده | میزان آبرفتگی پارچهها را پس از مرحله رنگرزی بررسی میکند. |
| ISO 5077
|
شرایط صنعتی و خاص | در شرایطی همچون شستوشوی صنعتی، نرخ انقباض پارچهها مورد ارزیابی قرار میگیرد. |
آگاهی از میزان آبرفتگی پارچهها برای تامینکنندگان و تولیدکنندگان یک ضرورت حرفهای است؛ بههمیندلیل، انجام آزمایشهای تخصصی و مقایسه نتایج آنها با استانداردهای صنعتی، بخش جداییناپذیر فرایند ارزیابی کیفیت به شمار میآید. این نتایج بهعنوان معیاری مهم نشان میدهد که یک پارچه تا چه اندازه با الزامات بازار هماهنگ است.
در صورتی که میزان انقباض بیش از حد استاندارد باشد، نیاز به اصلاح و بهبود مراحل تولید خواهد بود. ازسویدیگر، عرضهکنندگان پارچه موظفاند اطلاعات بهدستآمده از این آزمایشها را بهصورت شفاف در اختیار مشتریان قرار دهند تا خریداران بتوانند مقدار پارچه مورد نیاز خود را با دقت محاسبه کنند و از زیانهای احتمالی جلوگیری شود.
همچنین تولیدکنندگان محصولات نساجی با توجه به میزان آبرفتگی در شرایط مختلف شستوشو، برچسبهای مراقبتی مناسب را روی محصولات درج میکنند تا مصرفکنندگان بتوانند در طول استفاده، کیفیت و اندازه اولیه کالا را حفظ کنند.
تغییر اندازه پارچه میتواند بر روند کار تمام افراد در طول چرخه تولید تا مصرف، تاثیرات زیادی بگذارد؛ پس اگر بهعنوان طراح، تولیدکننده و عرضهکننده پارچه فعالیت میکنید، باید این را در نظر داشته باشید که بیتوجهی نسبت به انقباض پارچهها امکان دارد پیامدهای زیر را برای شما بههمراه داشته باشد:
برای جلوگیری از آبرفتن پارچه، تولیدکنندگان غالبا از چند روش متفاوت استفاده میکنند. یکی از رایجترین شیوهها، استفاده از فرایندهای مکانیکی با ماشینآلات تخصصی است که باعث محدود شدن میزان انقباض در جهت تار میشود و برای پارچههایی با درصد آبرفت بالا بسیار موثر است.
روش دیگر، استفاده از فرایندهای شیمیایی است که در آن پوششهای رزینی یا PU روی پارچه اعمال میشود تا قابلیت جذب رطوبت الیاف کاهش یابد. با این حال، مصرف بیش از حد این مواد میتواند استحکام پارچه را تحت تاثیر قرار دهد و بافت آن را ضعیف کند؛ بنابراین تعادل در استفاده ضروری است.
همچنین، ترکیب الیاف طبیعی و مصنوعی بهعنوان راهکار دیگری مورد توجه قرار میگیرد. این ترکیب میتواند پایداری و ساختار پارچه را تقویت کند و بهطور قابل توجهی میزان آبرفت را کاهش دهد، بدون آنکه لطافت و کیفیت پارچه فدای این پایداری شود.
سخن پایانی
آبرفت پارچه، پدیدهای ظریف و طبیعی است که نشان از زندگی و رفتار واقعی الیاف دارد. دانستن میزان آن، هم راهنمایی برای تولیدکنندگان و مزونداران است، هم تضمینی است برای حفظ تناسب، دوام و زیبایی لباس در طول زمان. هر تار و پود، پساز رهایی از تنشهای اولیه، داستانی از تغییر و تعادل را بازگو میکند. آگاهی از این ویژگی، کلید طراحی هوشمندانه و خریدی مطمئن است.در جمعبندی باید گفت توجه به آبرفت پارچه یک اصل حرفهای در خرید هوشمندانه پارچه پنبهای و لینن است؛ زیرا کنترل میزان جمعشدگی پس از شستوشو، ضامن کیفیت نهایی لباس و رضایت مشتری خواهد بود. زمانی که پارچهای دارای آبرفت استاندارد و کنترلشده در حدود ۲ تا ۳ درصد باشد، تولیدکننده پوشاک میتواند با اطمینان کامل الگوکشی، برش و دوخت را انجام دهد. پارچههای پنبهای و لینن تولیدی نساجی هدیه صفاهان با رعایت استانداردهای فنی در فرآیند تکمیل و تثبیت، این اطمینان را برای خریداران عمده، تولیدیها و مزونها فراهم میکند که کیفیت پارچه پس از شستوشو حفظ شده و تغییر سایز غیرمنتظرهای ایجاد نخواهد شد؛ موضوعی که در انتخاب یک پارچه حرفهای و قابل اعتماد، نقش تعیینکنندهای دارد.
